UZASADNIENIE

Zarządzenie Ministra Środowiska w sprawie zadań ochronnych dla Parku jest wykonaniem upoważnienia zawartego w art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 i Nr 157, poz. 1241). Zgodnie z tym przepisem dla parków narodowych, do czasu ustanowienia planów ochrony, minister właściwy do spraw środowiska ustanawia w drodze zarządzenia zadania ochronne.

Identyfikacja istniejących i potencjalnych zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych oraz zakres zadań ochronnych zostały opracowane w formie tabelarycznych zestawień. W zestawieniu określono zagrożenia oraz sposoby i zakres prowadzenia zabiegów w ramach ochrony ścisłej, czynnej i krajobrazowej z podaniem ich lokalizacji i rozmiarem (metry, hektary, kilogramy itp.) oraz określeniem ekosystemów, w których mają być wykonane.

Dla wybranych gatunków zwierząt określono sposoby ich ochrony w ramach prowadzenia zabiegów ochrony ścisłej, czynnej i krajobrazowej.

Uzasadnienie szczegółowe.

A. Zadania ochronne realizowane w ekosystemach leśnych, nieleśnych lądowych, wodnych oraz związane z udostępnieniem obszaru Parku.

I. Zadania ochronne realizowane w leśnych ekosystemach lądowych.

1. Wprowadzanie warstw wzmacniających przerzedzone drzewostany.

Cel: utrzymanie różnorodności biologicznej ekosystemów leśnych Parku, prowadzenie stopniowej przebudowy drzewostanów o składzie gatunkowym niezgodnym z siedliskiem.

Opis: sadzenie gatunków drzew i krzewów zgodnych z siedliskiem.

Uzasadnienie: w drzewostanach są trudne warunki do uzyskania odnowienia w drodze naturalnego obsiewu. Konieczne jest sadzenie młodych drzewek. Termin: kwiecień.

2. Uzupełnienia drzew w uprawach leśnych (poprawki).

Cel: utrzymanie stabilności upraw założonych w latach 2007- 2008.

Opis: sadzenie zgodnych z siedliskiem gatunków drzew i krzewów w miejsce obumarłych sadzonek.

Uzasadnienie: w uprawach leśnych są miejsca, gdzie sadzonki drzew obumarły, głównie z powodu zgryzania przez zwierzynę płową. W miejscach gdzie szkody wyniosły powyżej 10% konieczne jest dokonanie uzupełnień silnym materiałem sadzeniowym 2-3 letnim.

Termin: kwiecień.

3. Przygotowanie powierzchni pod odnowienia drzewostanów.

Cel: tworzenie warunków do posadzenia i wzrostu sadzonek drzew.

Opis: wycinanie krzewów przeszkadzających w odnowieniu drzewostanu, punktowe przekopywanie gleby w miejscach sadzenia drzewek.

Uzasadnienie: zabiegi te są niezbędne dla stworzenia właściwych warunków wzrostu młodym drzewkom. Będą wykonane na powierzchniach wymagających porządkowania po cięciach sanitarnych i będą polegały na usuwaniu pozostałości po cięciach i niepożądanych zakrzaczeń oraz przekopaniu gleby.

Termin: wrzesień, październik.

4. Pielęgnowanie upraw leśnych.

Cel: eliminacja niekorzystnych warunków dla wzrostu młodych drzewek.

Opis: usuwanie roślin hamujących wzrost drzewek.

Uzasadnienie: szybciej i wyżej rosnące rośliny zielne pogarszają, a czasami uniemożliwiają wzrost młodych drzewek. Konieczne jest koszenie roślin zielnych. Zabieg planowany jest głównie na uprawach 2-3 letnich. Na powierzchniach silnie zachwaszczających się zaplanowano dwa zabiegi: I - motyczenie, II - koszenie i usuwanie wybujałych chwastów przed zimą. Na powierzchniach słabiej zachwaszczających się planowany jest jeden zabieg koszenia.

Termin: czerwiec - sierpień.

5. Regulacja składu gatunkowego i struktury przestrzennej upraw w wieku od 5 do 10 lat.

Cel: utrzymanie stabilności upraw.

Opis: usuwanie niektórych drzew występujących w nadmiarze oraz należących do gatunków niezgodnych z docelowym (naturalnym) typem drzewostanu.

Uzasadnienie: działania te są kolejnymi z cyklu zabiegów mających na celu uzyskanie drzewostanu o składzie gatunkowym dostosowanym do warunków siedliskowych. Pielęgnowane będą uprawy ze sztucznego sadzenia.

Termin: lipiec.

6. Regulacja składu gatunkowego i struktury przestrzennej drzewostanów w wieku od 11 do 20 lat.

Cel: utrzymanie stabilności i właściwego składu gatunkowego młodników. Opis: usuwanie niektórych drzew występujących w nadmiarze oraz należących do gatunków niezgodnych z docelowym (naturalnym) typem drzewostanu.

Uzasadnienie: zabieg jest niezbędny dla stworzenia młodym drzewkom odpowiednich warunków wzrostu. Jest to również kolejna okazja do uzyskania właściwego składu gatunkowego drzewostanu. Obowiązuje tu selekcja negatywna, tzn. usuwanie tych gatunków i osobników, które są niepożądane. Zabieg pierwszy planowany jest pod kątem usuwania zbędnych domieszek, jak również nadmiernie rozrastających się drzew i krzewów przygłuszających gatunki główne. Zabieg drugi to przede wszystkim usuwanie drzew chorych i obumierających.

Termin: wrzesień.

7. Regulacja składu gatunkowego i struktury przestrzennej drzewostanów w wieku od 21 do 80 lat.

Cel: utrzymanie pożądanej przestrzeni wzrostu drzew i właściwego składu gatunkowego drzewostanów.

Opis: usuwanie niektórych drzew występujących w nadmiarze oraz należących do gatunków niezgodnych z docelowym (naturalnym) typem drzewostanu. Uzasadnienie: zabiegi są niezbędne dla utrzymania właściwych warunków wzrostu drzew. Ich efektem mają być stabilne drzewostany, odporne na wpływy niekorzystnych czynników, jak na przykład silne wiatry i śnieg. Selekcja ma charakter pozytywny, jej celem jest wspieranie gatunków zgodnych z zajmowanym siedliskiem, a przy tym wyróżniających się pod względem zdrowotnym lub mających szczególne znaczenie biocenotyczne.

Terminy: zabiegi trzebieży późnych (41-80 lat) będą realizowane w ciągu całego roku, natomiast trzebieże wczesne (21-40 lat), ze względu na możliwość wystąpienia szkód powodowanych opadami śniegu, nie będą wykonywane w okresie zimowym.

8. Przeciwdziałanie szkodom powodowanym w drzewostanach przez owady zagrażające trwałości lasu.

Cel: utrzymanie ekosystemów leśnych w dobrym stanie zdrowotnym i sanitarnym.

Opis:

• prognozowanie występowania owadów zagrażających trwałości lasu. Wykładanie drzew pułapkowych oraz pułapek feromonowych do odłowu chrząszczy i motyli;

• wyszukiwanie drzew zasiedlonych przez kambiofagi, korowanie drewna leżącego oraz rozdrabnianie części gałęzi i resztek po wyróbce drewna, zbieranie i likwidacja zasiedlonej kory;

• usuwanie z drzewostanów drzew opanowanych przez owady, wywróconych oraz złamanych zagrażających stanowi zdrowotnemu lasu (cięcia sanitarne i przygodne).

Uzasadnienie: działania te mają na celu przeciwdziałanie czynnikom bio- i abiotycznym, powodującym występowanie zdarzeń klęskowych, takich jak gradacje owadów. Obecnie ze strony owadów najbardziej zagrożone są drzewostany sosnowe (uszkadzane przez przypłaszczka granatka i drwalniki), świerkowe (zasiedlane przez korniki i ścigi) oraz dębowe (zamierające na skutek żerowania opiętków). Ograniczenie zagrożenia ze strony ww. owadów polega na wycięciu i wywiezieniu drewna z lasu. Podobne działania są konieczne w przypadku wystąpienia silnie wiejących wiatrów i intensywnych opadów śniegu powodujących powstanie złomów i wywrotów. Zabieg w tym przypadku ma charakter profilaktyczny i dotyczy głównie gatunków iglastych, które pozostawione in situ stanowią źródło wystąpienia ognisk gradacyjnych. Drzewa liściaste są usuwane tylko wyjątkowo - kiedy ich pozostawienie może stanowić zagrożenie dla przyrody lub osób.

Terminy:

• wyszukiwanie drzew zasiedlonych prowadzone jest od początku maja do końca sierpnia. Drewno leżące korowane jest w przypadku braku możliwości terminowego wywozu w sezonie letnim. Rozdrabnianie gałęzi dotyczy świerka zasiedlonego przez korniki, natomiast zbieranie i likwidację zasiedlonej kory wykonuje się w przypadku sosny zasiedlonej przez przypłaszczka granatka;

• cięcia sanitarne i przygodne wykonywane są przez cały rok.

9. Przeciwdziałanie szkodom ze strony grzybów zagrażających trwałości drzewostanów.

Cel: utrzymanie ekosystemów leśnych w dobrym stanie zdrowotnym i sanitarnym.

Opis: usuwanie drzew opanowanych przez hubę korzeniową Heterobasidion annosum i opieńki Armillaria oraz stosowanie odpowiednich preparatów biologicznych do smarowania pni po usuniętych drzewach.

Uzasadnienie: zabiegi są niezbędne dla ograniczenia rozmiaru infekcji wywołanych przez hubę korzeniową. Prowadzone są głównie w drzewostanach sosnowych na gruntach porolnych, gdzie huba korzeniowa powoduje znaczne szkody. Do smarowania pni powstających w wyniku czyszczeń i trzebieży stosuje się biopreparat PG, będący zawiesiną zarodników grzyba konkurencyjnego Phlebiopsis gigantea, który powoduje biologiczne niszczenie pniaków.

Termin: cały rok.

10. Przeciwdziałanie szkodom powodowanym w drzewostanach przez zwierzęta łowne.

Cel: ochrona upraw i młodników leśnych przed istotnymi uszkodzeniami powodowanymi przez zwierzynę łowną.

Opis:

• zabezpieczanie sadzonek przed zgryzaniem i spałowaniem na uprawach leśnych do 5 lat środkami odstraszającymi, poprzez grodzenie siatką drucianą (wykonanie nowych oraz naprawa istniejących ogrodzeń) oraz za pomocą osłon indywidualnych i spiralnych (poprawianie uszkodzonych osłon);

• utrzymanie liczebności populacji na właściwym poziomie oraz kształtowanie jej struktury wiekowej i płciowej;

• zwiększenie bazy żerowej poprzez uprawę poletek zaporowych (uprawa zbóż i roślin okopowych).

Uzasadnienie: zabezpieczanie upraw jest niezbędne dla uzyskania zdrowych drzew i drzewostanów o właściwym składzie gatunkowym. Różnorodność metod oraz zabezpieczanie repelentami, czy osłonkami tylko części sadzonek na powierzchni uprawy pozwala na zachowanie leśnego areału bytowania zwierzyny i odpowiedniej bazy żerowej. Nadmierna liczebność populacji dużych roślinożerców uniemożliwia utrzymanie zdrowych drzewostanów o właściwym składzie gatunkowym. Redukcja zwierzyny na terenie Parku odbywa się zgodnie z zasadami selekcji osobniczej i populacyjnej zwierząt łownych określonymi dla Rejonu Hodowlanego Puszczy Augustowskiej. Uprawa poletek, na których karma dla zwierzyny jest dostępna w ciągu całego roku, ma wpływ na polepszenie warunków bytowania zwierzyny i ograniczenie szkód w ekosystemach leśnych.

Terminy:

• zabezpieczanie sadzonek - październik, listopad;

• terminy redukcji są zgodne z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 16 marca 2005 r. w sprawie określenia okresów polowań na zwierzęta łowne (Dz. U. Nr 48, poz. 459 i z 2009 r. Nr 163, poz. 1303).

11. Ochrona przeciwpożarowa.

Celem jest zabezpieczenie przeciwpożarowe lasów poprzez:

• utrzymanie w stałej gotowości punktów poboru wody na cele akcji ratowniczej;

• ograniczenie zagrożenia pożarowego przy drogach publicznych;

• zapewnienie dojazdu do ekosystemów leśnych na wypadek prowadzenia akcji ratowniczej;

• zabezpieczenie przeciwpożarowe lasów położonych przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe;

• przygotowanie niektórych linii oddziałowych na cele prowadzenia akcji ratowniczej.

Opis:

• konserwacja punktów czerpania wody;

• porządkowanie terenu w pasie do 30 m od dróg publicznych;

• utrzymanie przejezdności dróg pożarowych i dojazdowych;

• konserwacja pasów przeciwpożarowych (mineralizacja pasów);

• czyszczenie linii oddziałowych na cele ochrony przeciwpożarowej. Wyznaczone linie stanowią dojazd do trudno dostępnych ekosystemów leśnych w miejscach gdzie brak jest dróg.

Uzasadnienie: do wykonywania powyższych zabiegów obligują przepisy z zakresu ochrony przeciwpożarowej.

Termin: marzec, kwiecień.

12. Ochrona małej retencji.

Celem jest utrzymanie siedlisk wodno-błotnych i zabezpieczenie przeciwpożarowe lasów poprzez:

• powstrzymanie odpływu wody

• zwiększenie ilości wody docierającej do lasu;

• spowolnienie przepływu wody przez ekosystem leśny;

• zwiększenie zasobów wód powierzchniowych i podziemnych. Opis:

• konserwacja rowów melioracyjnych i cieków;

• budowa przepustów, grobli i zastawek;

• odtwarzanie śródleśnych zbiorników wodnych.

Uzasadnienie: powyższe zabiegi wpłyną na poprawę zdolności retencyjnych fragmentu lasu, a tym samym utrzymane zostaną cenne siedliska, gatunki roślin i zwierząt, w tym obiekty będące w kręgu zainteresowania Unii Europejskiej.

Termin: listopad, grudzień.

13. Renaturalizacja ekosystemów leśnych.

Cel : przywracanie naturalnego charakteru ekosystemów leśnych na obszarze dawnych ośrodków wypoczynkowych.

Opis : rozbiórka i usunięcie gruzu po wyeksploatowanych budynkach, usuwanie obcej roślinności inwazyjnej.

Uzasadnienie : likwidowane budynki znajdują się w ekosystemach leśnych pod okapem drzewostanu.

Termin : uzależniony od terminu uzyskania środków.

II. Zadania ochronne realizowane w nieleśnych ekosystemach lądowych.

1. Przeciwdziałanie zarastaniu zbiorowisk nieleśnych.

Cele:

• zachowanie cennych zbiorowisk roślinnych (torfowisk, wilgotnych łąk i muraw ciepłolubnych);

• zachowanie różnorodności zbiorowisk łąkowych;

• ochrona walorów krajobrazowych Parku.

Opis:

• koszenie roślinności, usuwanie nalotu drzew i krzewów na łąkach, torfowiskach z usunięciem biomasy na obszarach ochrony czynnej i krajobrazowej;

• wypas zwierząt hodowlanych, na terenach wydzierżawianych rolnikom (obszary pod ochroną krajobrazową);

• utrzymanie gruntów w kulturze rolnej poprzez stosowanie płodozmianu tradycyjnych upraw wydzierżawionych rolnikom oraz użytkowanych na potrzeby Parku (obszary pod ochroną krajobrazową).

Uzasadnienie: powyższe zabiegi są niezbędne dla zatrzymania procesu sukcesji i utrzymania niezbędnych warunków wzrostu. Ekstensywny wypas zwierząt na łąkach i pastwiskach pozwala na zachowanie różnych typów łąk i utrzymanie dużej różnorodności gatunków roślin, zaś utrzymanie istniejącej mozaiki pól i upraw z zastosowaniem tradycyjnych odmian roślin ma wpływ na zachowanie regionalnych cech krajobrazu kulturowego.

Terminy: planowane zabiegi koszenia wykonywane są jesienią co roku lub raz na dwa lata zgodnie ze wskazaniami operatu ochrony ekosystemów lądowych Parku. Wypas zwierząt i uprawa gruntów odbywają się przez cały sezon wegetacyjny.

2. Ochrona miejsc rozrodu płazów oraz ochrona płazów podczas wędrówek sezonowych.

Cel: ochrona płazów.

Opis: oczyszczenie niewielkich zbiorników wodnych z nadmiaru roślinności zielnej i krzewiastej, ochrona płazów podczas przejść przez drogi - stawianie barier i przenoszenie płazów przez drogę (ochrona krajobrazowa).

Uzasadnienie: wcześniej odtworzone małe zbiorniki wodne, stanowiące miejsca rozrodu płazów, z upływem czasu silnie zarastają roślinnością zielną i krzewiastą. Ich rola w środowisku, zwłaszcza w ochronie płazów, uległa znacznemu zmniejszeniu.

Termin: okres jesienny i zimowy.

3. Przeciwdziałanie szkodom powodowanym przez ssaki roślinożerne.

Cel: ochrona upraw i młodników leśnych przed szkodami wyrządzanymi przez zwierzynę łowną.

Opis: zwiększenie bazy żerowej poprzez uprawę poletek zaporowych (uprawa zbóż i roślin okopowych).

Uzasadnienie: uprawa poletek, na których karma dla zwierzyny jest dostępna w ciągu całego roku, ma wpływ na polepszenie warunków bytowania zwierzyny i ograniczenie szkód.

Termin: cały rok.

4. Ochrona wód przed zanieczyszczeniami.

Cel: ochrona ekosystemów wodnych.

Opis: ochrona siedlisk i gatunków występujących w wodach rzek poprzez budowę płyt obornikowych i przydomowych oczyszczalni ścieków.

Uzasadnienie: niektóre gospodarstwa rolne zlokalizowane są nad rzekami. Brak uporządkowanej gospodarki wodno-ściekowej (brak płyt obornikowych i oczyszczalni ścieków, nieszczelne szamba) powoduje, że zanieczyszczenia pochodzące z tych gospodarstw trafiają do rzek zanieczyszczając je. W ten sposób następuje eutrofizacja tych wód, co wpływa ujemnie na cenne siedliska oraz gatunki roślin i zwierząt wodnych.

Termin: lipiec - listopad.

III. Zadania ochronne realizowane w ekosystemach wodnych.

1. Czynna ochrona gatunków ryb charakterystycznych dla obszaru Parku w wybranych jego wodach.

Cele:

• Zachowanie różnorodności biologicznej ichtiofauny poprzez zwiększanie liczebności wybranych gatunków ryb, zwłaszcza szczególnie zagrożonych skutkami procesu eutrofizacji wód;

• wspomaganie naturalnych procesów samooczyszczania wód poprzez wzmacnianie populacji ryb drapieżnych (głównie szczupaka). Wysoka liczebność szczupaka pomaga utrzymywać rybostan w lepszej kondycji zdrowotnej i wzrostowej, oraz poprzez redukcję liczebności drobnych ryb karpiowatych odżywiających się zooplanktonem przyczynia się do ograniczania zakwitów wód.

Opis: zarybienia szczupakiem, linem, sielawą, sieją i pstrągiem potokowym.

Uzasadnienie: zabieg ten jest niezbędny ze względu na stałe zagrożenie niektórych wód Parku procesem eutrofizacji, występowanie niekorzystnych zjawisk (zakwity glonów planktonowych, okresowe deficyty tlenowe) utrudniających rybom warunki bytowania (szczególnie rozrodu).

Terminy:

• zarybienia szczupakiem: kwiecień - maj;

• zarybienia sumem: lipiec - sierpień;

• zarybienia linem: IV kwartał;

• zarybienia sielawą i sieją: marzec-maj;

• Zarybienia pstrągiem potokowym: III - IV kwartał.

2. Pozyskanie tarlaków.

Cel: pozyskanie dostatecznej ilości ikry do wychowu materiału zarybieniowego (wylęgu) szczupaka, sielawy oraz siei na potrzeby zarybień wybranych wód Parku.

Opis: odłowy tarlaków szczupaka, sielawy i siei.

Uzasadnienie: zabieg ten jest niezbędny ze względu na stałe zagrożenie niektórych wód Parku procesem eutrofizacji a przede wszystkim z powodu zmniejszania się powierzchni tarlisk.

Terminy:

• odłowy tarlaków sielawy i siei: w okresie rozrodu (listopad-grudzień).

• odłowy tarlaków szczupaka: w okresie rozrodu (marzec-kwiecień).

3. Ochrona tarlisk lina, szczupaka, leszcza i płoci.

Cel: poprawa warunków tarliskowych ryb w obrębie płytkiego litoralu jeziora Wigry.

Opis: zimowe koszenie roślinności wynurzonej na wybranych obszarach w obrębie tarlisk, usuwanie części skoszonej masy poza jezioro.

Uzasadnienie: wysoka żyzność wód niektórych akwenów jeziora Wigry powoduje nadmierny wzrost roślinności wynurzonej w strefie przybrzeżnej. Gęste trzcinowiska stanowią szczelną barierę uniemożliwiającą samooczyszczanie się strefy brzegowej, gdzie akumulowana jest materia organiczna (glony nanoszone z otwartej strefy jeziora, zalegająca zeszłoroczna roślinność), która podlega procesom gnilnym. Powoduje to pogorszenie warunków sanitarnych w tej strefie i kurczenie się powierzchni tarlisk ryb.

Terminy: w okresie zlodzenia jeziora (styczeń - marzec).

4. Badania weterynaryjne ryb.

Cel: monitorowanie stanu zdrowotnego ryb.

Opis: badania zlecane specjalistycznym placówkom - pracowniom chorób ryb.

Uzasadnienie: zabieg ten ma na celu monitorowanie stanu zdrowotnego ryb oraz przeciwdziałanie masowym ich śnieciom.

Termin: dostosowany do potrzeb wynikających z obserwacji objawów chorobowych ryb.

5. Kształtowanie właściwej struktury gatunkowej i liczebności w zespołach ryb - odłowy regulacyjne.

Cel: kształtowanie właściwej, z punktu widzenia ochrony pozostałych elementów środowiska wodnego, struktury gatunkowej i ilościowej w zespołach ryb. Opis: odłowy sprzętem ciągnionym lub stawnym. W jeziorach typu sielawowego odłowy sprzętem ciągnionym mogą być wykonywane wyłącznie w okresie wolnym od lodu. Intensywność odłowów średnio ok. 15kg/ha.

Uzasadnienie: odłowy regulacyjne są niezbędne dla uzyskania założonego celu. Dotyczyć będą głównie jeziora Wigry, gdzie skutki procesu eutrofizacji wód są najbardziej zauważalne. Odłowy ukierunkowane będą przede wszystkim na sielawę (pochodzącą głównie z zarybień), w celu zapobiegania zanieczyszczeniu wód jeziora Wigry przez starsze roczniki podlegające naturalnej śmiertelności (sielawa jest gatunkiem krótkowiecznym, u osobników powyżej 3 roku życia występuje naturalna, masowa śmiertelność). Z mniejszą intensywnością przeprowadzone zostaną odłowy pozostałych gatunków ryb, odłowy te będą zarazem monitorowały ich liczebność.

 Termin: maj - grudzień.

6. Monitoring ichtiofauny - śledzenie kierunków zmian zachodzących w zespołach ryb - odłowy kontrolne.

Cel: zebranie materiału porównawczego do badań ichtiologicznych, obserwacja sukcesji ichtiofauny w jeziorach, w których nie istnieje potrzeba ingerencji w strukturę gatunkową ichtiofauny.

Opis: połowy sprzętem stawnym. Ze złowionej masy ryb zostanie pobrana niezbędna próba do badań ichtiologicznych. Pozostałe ryby zostaną wpuszczone w miejscu złowienia.

Uzasadnienie: śledzenie zmian zachodzących w ichtiofaunie wymaga przeprowadzania okresowych odłowów kontrolnych.

Termin: maj - październik.

7. Inwentaryzacja roślin i zwierząt wodnych oraz źródeł zanieczyszczenia wód.

Cel : wzbogacenie wiedzy na temat różnorodności biologicznej i stanu ekosystemów wodnych.

Opis : inwentaryzacja roślinności wynurzonej i zanurzonej, mięczaków wodnych oraz źródeł zanieczyszczenia strefy brzegowej jeziora Wigry.

Uzasadnienie : skuteczna ochrona ekosystemów wymaga wzbogacania wiedzy na ich temat.

Termin : przez cały rok. IV. Pozostałe zadania ochronne, związane z udostępnieniem obszaru Parku, na obszarach ochrony ścisłej, czynnej i krajobrazowej. 1. Utrzymanie oraz rozbudowa infrastruktury edukacyjnej i turystycznej.

Cele :

• udostępnienie terenu Parku;

• ochrona cennych ekosystemów parku poprzez kanalizację ruchu turystycznego;

• edukacja ekologiczna i kształtowanie właściwych postaw wobec przyrody.

• zapewnienie bezpieczeństwa osób zwiedzających Park;

• ochrona walorów widokowych;

• tworzenie warunków dla realizacji założeń zrównoważonego rozwoju regionu.

Opis:

• utrzymanie drożności szlaków lądowych - powiększanie prześwitów poprzez wycinanie gałęzi drzew i krzewów, wykaszanie traw utrudniających poruszanie się i zagrażających bezpieczeństwu turystów;

• utrzymanie kładek na szlakach turystycznych - wykaszanie roślinności pod kładkami;

• ograniczanie penetracji cennych przyrodniczo obszarów nieudostępnionych - ustawienie szlabanów na drogach zamkniętych dla ruchu, wykonanie ogrodzeń - barier drewnianych;

• wymiana infrastruktury w miejscach odpoczynku przy szlakach turystycznych -stoły z ławami zadaszone (ławostoły);

• wykonanie i ustawienie tablic informacyjnych;

• monitoring ruchu turystycznego - montaż urządzeń do automatycznego pomiaru liczby przemieszczających się osób;

• wymiana i uzupełnienie oznakowań szlaków pieszych i rowerowych;

• osuszenie budynku Ośrodka Edukacji Środowiskowej nad Zatoką Słupiańską-usunięcie krzewów wokół budynku;

• bieżące remonty istniejących urządzeń turystycznych - naprawy wynikające ze zdarzeń losowych, dewastacji i naturalnego zużycia;

• odbudowa kładki na ścieżce edukacyjnej „Płazy";

• udostępnienie miejsc postoju pojazdów i biwakowania - wykaszanie roślinności;

• zagospodarowanie otoczenia Muzeum Wigier;

• budowa parku linowego - ścieżki edukacyjnej „W koronach drzew";

• otwarcie widoku z punktu widokowego „Widok" - wycięcie i wywóz drzew.

Uzasadnienie:

Utrzymanie szlaków turystycznych oraz infrastruktury im towarzyszącej (takich jak kładki, szlabany i ogrodzenia) w należytym stanie jest podstawowym zadaniem w dziedzinie udostępnienia terenu parku, służącym kanalizowaniu ruchu turystycznego a co za tym idzie - ograniczaniu niekontrolowanej penetracji terenu. Ma też bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo osób. Realizacja zadań z dziedziny edukacji wymaga utrzymania infrastruktury edukacyjnej w dobrym stanie. Stąd konieczność wymiany i ustawienia nowych tablic informacyjnych, eliminacji zawilgocenia budynku Ośrodka Edukacji Środowiskowej i zagospodarowania otoczenia Muzeum Wigier. Potrzebne jest także wzbogacanie oferty edukacyjnej i turystycznej, czemu służyć będzie park linowy - ścieżka edukacyjna „W koronach drzew". Jednym ze sposobów aktywnej ochrony krajobrazu jest tworzenie tzw. okien krajobrazowych. Otwarcie widoku z punktu widokowego w Bryzglu będzie typowym przykładem takiego działania.

Termin: wymienione zadania realizowane będą w różnych terminach przez cały rok.

B. Zadania ochronne dotyczące sposobów ochrony czynnej gatunków roślin i zwierząt.

1. Obuwik pospolity, gnidosz królewski, kosatka kielichowa, kruszczyk błotny, stoplamki, leniec bezpodkwiatkowy, groszek wielkoprzylistkowy, pięciornik biały, tobołki alpejskie, sasanka otwarta.

Cel: ochrona gatunków rzadkich i chronionych.

Opis: rozluźnianie zwarcia drzewostanu oraz warstwy krzewów, usuwanie drzew i wybranych gatunków krzewów; koszenie późną jesienią i usuwanie skoszonego materiału roślinnego.

Uzasadnienie: konieczne jest zachowanie odpowiednich warunków środowiskowych wymaganych przez te gatunki. Obecnie środowiska, w których gatunki te występują silnie zarastają i ograniczają ich rozwój.

Termin realizacji: późna jesień.

2. Rodzime gatunki roślin.

Cel: tworzenie warunków życia tym gatunkom.

Opis: usuwanie zagrażających inwazyjnych gatunków obcych, polegające na ich eliminacji z ekosystemu.

Uzasadnienie: pojawienie się nawet niewielkich ilości ekspansywnych roślin obcego pochodzenia może w krótkim czasie spowodować bardzo poważne, negatywne zmiany w rodzimej florze. Łatwiej jest usunąć pojedyncze osobniki takich roślin, niż później borykać się z masowym ich występowaniem.

Termin: przez cały rok.

3. Rzadkie gatunki grzybów i zwierząt związane z martwym drewnem..

Cel: tworzenie warunków życia tym gatunkom.

Opis: monitoring martwych drzew. Pozostawianie pojedynczych martwych drzew, złomów i wywrotów do ich biologicznego rozkładu w ilości nie stwarzającej zagrożenia dla drzewostanów.

Uzasadnienie: odpowiednia ilość i asortyment martwych drzew (ich grubość, położenie - stojące, leżące, stopień rozkładu) jest warunkiem występowania wielu rzadkich gatunków grzybów.

Termin : przez cały rok.

4. Bóbr europejski.

Cel: utrzymanie stanowisk występowania.

Opis: monitoring liczebności i rozmieszczenia bobra.

Uzasadnienie: liczebność i rozmieszczenie stanowisk bobra ulega zmianom. Konieczne jest śledzenie tych zmian żeby, w razie potrzeby, podjąć działania mające na celu utrzymanie populacji bobra.

Termin : przez cały rok.

5. Rzadkie gatunki nietoperzy.

Cel: zachowanie tych gatunków na terenie parku.

Opis: ochrona drzew dziuplastych, utrzymanie miejsc przebywania kolonii rozrodczych (strychy) oraz miejsc hibernacji (ziemne piwnice).

Uzasadnienie: ochrona nietoperzy polega na utrzymaniu miejsc ich bytowania.

Termin : przez cały rok.

6. Chronione gatunki ptaków.

Cel: zachowanie tych gatunków na terenie parku.

Opis: kontrola istniejących około 1000 szt. Budek lęgowych, wymiana zniszczonych, wywieszenie nowych, dokarmianie ptaków w okresie zimowym, wyznaczanie stref ochronnych wokół gniazd gatunków zagrożonych wyginięciem.

Ochrona drzew dziuplastych.

Uzasadnienie: ochrona ptaków polega między innymi na utrzymaniu ich miejsc lęgowych.

Termin : przez cały rok.

7. Wszystkie gatunki płazów występujących w Parku.

Cel: zachowanie tych gatunków na terenie parku.

Opis: ochrona miejsc rozrodu - czyszczenie zbiorników wodnych. Ochrona płazów podczas wędrówek sezonowych - stawianie barier i przenoszenie płazów przez drogę.

Uzasadnienie: ochrona miejsc rozrodu oraz ograniczanie śmiertelności płazów podczas wędrówek mają kluczowe znaczenie dla ich ochrony.

Termin : zima (czyszczenie zbiorników) i wiosna (stawianie barier i przenoszenie płazów przez drogę).

8. Owady błonkoskrzydłe.

Cel: ochrona owadów błonkoskrzydłych związanych z podłożem gliniastym. Opis: utrzymanie siedlisk zastępczych - remont istniejących konstrukcji glinianych.

Uzasadnienie: obecnie część konstrukcji wymaga naprawy.

Termin: jesień, wczesna wiosna.

9. Rzadkie i zagrożone gatunki ssaków i ptaków.

Cel: ochrona rzadkich i zagrożonych gatunków ssaków i ptaków

Opis: ograniczanie liczebności gatunków stanowiących zagrożenie dla gatunków rzadkich i zagrożonych. Odstrzały redukcyjne jenota, lisa oraz norki amerykańskiej.

Uzasadnienie: wymienione drapieżniki stanowią poważne zagrożenie dla rodzimej fauny. Czynią na przykład poważne szkody w lęgach ptaków.

Termin redukcji zgodny z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 16 marca 2005 r. w sprawie określenia okresów polowań na zwierzęta łowne (Dz. U. Nr 48, poz. 459 i z 2009 r. Nr 163, poz. 1303).

Realizacja zadań ochronnych, określonych w załącznikach do niniejszego zarządzenia, może być dostosowana do konieczności usuwania negatywnych skutków zjawisk żywiołowych w Parku. Większość zadań ochronnych realizowanych będzie przez miejscową ludność, co przyczyni się do ograniczenia lokalnego bezrobocia.

Projekt zadań ochronnych uzyskał pozytywną opinię Rady Naukowej Parku. Wejście w życiu zarządzenia nie spowoduje dodatkowych skutków finansowych dla budżetu państwa oraz nie będzie miało bezpośredniego wpływu na budżety jednostek samorządu terytorialnego. W sposób pośredni będzie miało natomiast wpływ na promocję gmin, na obszarze, których park narodowy został utworzony, powodując zwiększenie ruchu turystycznego, a tym samym dodatkowe dochody ze świadczonych usług turystycznych.

Przepisy zarządzenia nie mają wpływu na konkurencyjność wewnętrzną i zewnętrzną gospodarki, jak również na sytuację i rozwój regionalny.

Zagadnienia regulowane przedmiotowym zarządzeniem nie mają odzwierciedlenia w prawodawstwie Unii Europejskiej, a więc zarządzenie to nie podlega ocenie, co do jego zgodności z prawem UE.