|
Andrzej Jermaczek, Paweł Pawlaczyk: Natura 2000 u progu - ochrona elementów europejskiego dziedzictwa przyrodniczego w Polsce |
|
|
2.3. Czego nie ma w Dyrektywach?
2.3.1. Braki na listach ogólnoeuropejskich Uzgodnione listy "siedlisk i gatunków ważnych dla całej Europy" są wynikiem długich dyskusji i licznych kompromisów, nie zawsze wynikających z przyczyn merytorycznych. Szczególnie proces rozszerzania tych list w związku z przystąpieniem nowych państw do Unii Europejskiej miał w dużej mierze polityczny, a nie merytoryczny charakter; starano się, by rozszerzenia nie miały konsekwencji dla państw już będących w Unii, tj. nie powodowały potrzeby wyznaczania tam nowych obszarów.
Wśród przyrodników powszechna jest opinia, że do "ogólnoeuropejskiego dziedzictwa przyrodniczego" powinny jeszcze – oprócz elementów formalnie uznanych – być zaliczone następujące, występujące w Polsce siedliska przyrodnicze:
Znacznie mniejsza zgodność panuje, jeżeli chodzi o wskazanie "brakujących" na oficjalnych listach gatunków roślin i zwierząt, choć wymienia się tu np. rybitwę białoskrzydłą, bezkręgowce Blaps mortisaga Catopta thrips, Catocala pacta i Polyommatus eroides, rośliny Gentianella bohemica, Ochyrae tatrensis i wiechlinę Poa riphaea.
2.3.2. Gatunki i siedliska przyrodnicze "europejskiego" a "krajowego" znaczenia Istnienie listy gatunków i siedlisk ważnych dla całej Europy nie umniejsza znaczenia krajowych, regionalnych czy lokalnych list szczególnie ważnych, zazwyczaj szczególnie zagrożonych elementów przyrody. Listy takie istnieją w prawie wszystkich krajach.
Niemal w każdym kraju Europy istnieją tzw. Czerwone Listy gatunków zagrożonych wyginięciem. Znamienne jest, że listy te obejmują zwykle znaczną część flory i fauny poszczególnych państw, jest to wyraz dużego zagrożenia różnorodności europejskiej przyrody, powodowanego przez działalność człowieka. Skuteczna ochrona gatunków ujętych na takich listach jest istotnym elementem strategii ochrony różnorodności biologicznej w poszczególnych krajach. Niekiedy "na wzór europejski" elementami krajowych strategii są listy gatunków "znaczenia krajowego" oraz gatunków priorytetowych. Takie rozwiązanie, mogące stanowić wzór do naśladowania, zawiera np. Strategia Ochrony Różnorodności Biologicznej Wielkiej Brytanii.
Paneuropejska Strategia Ochrony Różnorodności Biologicznej i - zazwyczaj bardziej konkretne - krajowe strategie ochrony różnorodności - są kompleksowymi planami działań na rzecz ochrony przyrody w odpowiedniej skali przestrzennej. Dobrze sporządzona strategia zawiera hierarchię celów: począwszy od ogólnych, przez wynikające z nich cele operacyjne, aż po konkretne i mierzalne zadania do osiągnięcia. Obowiązek opracowywania takich strategii wynika z międzynarodowej Konwencji o Ochronie Różnorodności Biologicznej, której stronami są zarówno poszczególne państwa Europy, jak i Unia Europejska.
Zgodnie z regulacjami Unii Europejskiej, zachowanie takich elementów jest jednak "zadaniem własnym" poszczególnych państw, a nie Unii jako całości. Nawet z ogólnoeuropejskiego punktu widzenia, te siedliska i gatunki nie powinny być jednak postrzegane jako mniej ważne. Europejskie dziedzictwo przyrody to nie tylko lista gatunków i ekosystemów, występujących na kontynencie, ale i zróżnicowanie ich rozmieszczenia geograficznego, a więc i zróżnicowanie przyrodniczej specyfiki poszczególnych krajów.
|
|