|
5.2. Gospodarka rolna
PROBLEM:
Przyłączenie nowych państw do Unii spowoduje powiększenie o 50%
powierzchni obszarów rolnych i podwoi liczbę producentów rolnych. Jednocześnie
właśnie na terenach leżących w strefie oddziaływania rolnictwa, przede
wszystkim na trwałych użytkach zielonych, koncentruje się znaczna część
walorów przyrodniczych objętych ochroną w ramach Programu Natura 2000. W
szczególny sposób dotyczy to krajów aktualnie wstępujących do Unii, w których
tradycyjne systemy rolnictwa zachowały się w stopniu nie spotykanym w żadnym
z dotychczasowych krajów członkowskich. Jednak rolnictwo nastawione na
maksymalizację zysku, a także rolnictwo nastawione na maksymalne
wykorzystywanie dotacji dostępnych w ramach Wspólnej Polityki Rolnej UE
prowadzi do skrajnego uproszczenia agroekosystemów.
STANDARDY DOBRYCH ROZWIĄZAŃ:
Dobra Praktyka Rolnicza. We wszystkich krajach Unii podstawowym
warunkiem uzyskania jakichkolwiek płatności rolnośrodowiskowych jest
stosowanie zwykłej dobrej praktyki rolniczej czyli wypełnianie nakazów i
zakazów dotyczących gospodarki rolnej. Proponowany do wdrożenia w Polsce
Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej został opracowany na podstawie powszechnie
obowiązujących przepisów prawnych, mających zastosowanie w gospodarstwie
rolnym, jest więc swego rodzaju listą kontrolną przestrzegania przez rolnika
obowiązującego prawa.
Polska Zwykła Dobra Praktyka Rolnicza – projekt
ROLNICZE WYKORZYSTANIE ŚCIEKÓW W GOSPODARSTWIE
» Ścieki zdatne do wykorzystania w rolnictwie muszą spełniać wymogi sanitarne, nie mogą zawierać metali
ciężkich w ilościach przekraczających wartości zapisane w rozporządzeniu Ministra Środowiska. Za
spełnienie tych wymogów odpowiada podmiot oferujący płynne ścieki lub osady ściekowe.
»
Wykorzystywanie ścieków do celów rolniczych jest możliwe wyłącznie po uzyskaniu odpowiedniego
zezwolenia, wydanego przez właściwy urząd d.s ochrony środowiska i zgodnie z warunkami
określonymi w tym zezwoleniu.
»
Gospodarstwa wykorzystujące ścieki powinny sporządzić plany nawożenia, w których uwzględnią ilość
składników odżywczych zawartych w dawkach ścieków przeznaczonych do wykorzystania w
rolnictwie.
»
Wykorzystanie ścieków jest zabronione na terenach uprawnych wykorzystywanych do uprawy roślin
przeznaczonych do bezpośredniego spożycia przez ludzi i zwierzęta.
ROLNICZE WYKORZYSTANIE KOMUNALNYCH OSADÓW ŚCIEKOWYCH
»
Rolnik jest zobowiązany do przechowywania wyników analiz dotyczących osadów ściekowych i gleby
przed użyciem osadów oraz informacji w sprawie dawkowania osadów, stosowanego na
poszczególnych działkach. Producent osadów ściekowych powinien dostarczyć rolnikowi odpowiednią
dokumentację za wyjątkiem analizy gleby.
»
Gospodarstwa wykorzystujące osady ściekowe muszą posiadać plany nawożenia, uwzględniające ilość
składników odżywczych (biogenów) znajdujących się w dawkach osadów ściekowych przeznaczonych
do zastosowania w rolnictwie jak również analizy gleby.
»
Stosowanie osadów ściekowych jest zabronione na gruntach wykorzystywanych jako łąki i pastwiska, na
gruntach rolnych o nachyleniu ponad 10%, na obszarach o znacznym współczynniku
przepuszczalności, grunty wykorzystywanych na uprawy pod przykryciem, na obszarach upraw
ogrodniczych i warzywnych, prócz drzew owocowych.
NAWOZY NATURALNE I ICH STOSOWANIE
»
Dawka nawozu naturalnego, zastosowanego w ciągu roku, nie może zawierać więcej niż 170 kg azotu (N)
w czystym składniku na 1ha użytków rolnych.
»
W okresie 5 lat trwania programu rolnośrodowiskowego i od momentu pierwszej wypłaty w ramach
ONW, w gospodarstwach utrzymujących więcej niż 2 DJP, nawozy naturalne w postaci stałej powinny
być w przechowywane w pomieszczeniach inwentarskich lub na nieprzepuszczalnych płytach zaś
nawozy w postaci płynnej w szczelnych zbiornikach o pojemności umożliwiającej gromadzenie co
najmniej 6 miesięcznej produkcji tego nawozu.
»
Zabrania się stosowania nawozów na glebach zalanych wodą, pokrytych śniegiem lub zamarzniętych do
głębokości 30 cm.
»
Zabrania się stosowania nawozów naturalnych w postaci płynnej na glebach położonych na stokach o
nachyleniu większym niż 10% i pozbawionych okrywy roślinnej oraz podczas wegetacji roślin
przeznaczonych do bezpośredniego spożycia przez ludzi.
»
Nawozy naturalne stosowane na gruntach ornych powinny być przykryte lub wymieszane z glebą nie
później niż następnego dnia po wywiezieniu.
»
Nawozy naturalne oraz organiczne w postaci stałej oraz płynnej powinny być stosowane w okresie od
dnia 1 marca do dnia 30 listopada, z wyjątkiem nawozów stosowanych na uprawy pod osłonami.
»
Nawozy naturalne mogą być stosowane w odległości co najmniej 20 m od strefy ochronnej źródeł wody,
ujęć wody, kąpielisk zlokalizowanych na wodach powierzchniowych oraz obszarów morskiego pasa
nadbrzeżnego.
»
Nawozy mineralne w postaci stałej stosuje się przy użyciu rozsiewaczy naziemnych oraz siewników
nawozowych lub siewników kombinowanych albo ręcznie, z tym że w odległości co najmniej 20 m od
strefy ochronnej źródeł i ujęć wody oraz od brzegu zbiorników i cieków wodnych nawozy mineralne
mogą być stosowane tylko ręcznie.
»
Obornik może być gromadzony, fermentowany i przechowywany w pomieszczeniach inwentarskich lub
na płytach gnojowych ze ścianami bocznymi.
»
Podłogi pomieszczeń inwentarskich I płyty gnojowe powinny być zabezpieczone przed przenikaniem
wycieków do gruntu i zaopatrzone w instalacje odprowadzające wycieki do szczelnych zbiorników na
gnojówkę i wodę gnojową;
»
Nawozy mineralne należy przechowywać w oryginalnych opakowaniach, w zamkniętych magazynach lub przynajmniej pod dachem. Wysokość stosu opakowań zawierających saletrę amonową i nawozy
saletrzane nie może przekraczać 4 worków.
»
Nawozy dostarczane luzem powinny być przechowywane w magazynach lub pod zadaszeniem:
- dopuszcza się składowanie tych nawozów w pryzmach uformowanych na nieprzepuszczalnym
podłożu pod
przykryciem z materiału wodoszczelnego
- pryzmy nie mogą być zakładane na spadkach terenu oraz w strefach ochrony pośredniej I strefach
wrażliwych wód,
- nie dopuszcza się składowania w pryzmach saletry amonowej i nawozów zawierających azotan
amonowy w ilości, która odpowiada zawartości azotu całkowitego powyżej 28%.
ŚRODKI OCHRONY ROŚLIN
»
Wolno stosować tylko środki ochrony roślin dopuszczone do obrotu przepisami o ochronie roślin
uprawnych lub o rolnictwie ekologicznym (wykaz jest ogłoszony w Dzienniku Urzędowym
Rzeczpospolitej Polskiej „Monitor Polski”).
»
Zabiegi chemicznej ochrony roślin powinny być wykonywane atestowanymi opryskiwaczami, przez
osoby posiadające aktualne zaświadczenie o przeszkoleniu w tym zakresie lub sprzętem ręcznym.
»
Środki ochrony roślin na terenie otwartym należy stosować jeżeli miejsce stosowania środka ochrony
roślin jest oddalone co najmniej 5 m od dróg publicznych i co najmniej 20 m od budynków
mieszkalnych i zabudowań inwentarskich, pasiek, upraw zielarskich, ogrodów działkowych,
rezerwatów przyrody, wód powierzchniowych oraz od granicy wewnętrznego terenu ochrony strefy
pośredniej źródeł i ujęć wody, przy kierunku wiatru w stronę tych obiektów.
»
Środki ochrony roślin należy stosować wyłącznie do celów określonych w etykiecie-instrukcji
stosowania.
GOSPODAROWANIE NA UŻYTKACH ZIELONYCH
»
Obowiązuje zakaz wypalania roślinności na łąkach, pastwiskach, nieużytkach, pasach przydrożnych,
szlakach kolejowych lub w strefie oczeretów i trzcin.
»
Zakaz dotyczy również miedz, rowów, zeschłych traw oraz ściernisk i słomy.
»
Gospodarowanie na użytkach zielonych nie powinno powodować zagrożenia zanieczyszczeniem poprzez
nadmierny wypas.
OCHRONA SIEDLISK
»
Wypełnienie obowiazków na obszarach objętych ochroną prawną, wynikających z Ustawy o ochronie
przyrody.
UTRZYMANIE CZYSTOŚCI I PORZĄDKU
»
Rolnicy zobowiązani są do utrzymania czystości i porządku na terenie gospodarstwa oraz do posiadania
urządzenia do gromadzenia odpadów bytowych wytworzonych na terenie gospodarstwa.
OCHRONA GLEBY
»
Obowiązek utrzymywania w stanie sprawności technicznej urządzeń przeciwerozyjnych oraz urządzeń
melioracji szczegółowych ciąży na właścicielu gruntów, na których znajdują się te urządzenia.
»
Rolnicy są zobowiązani do utrzymania na stokach o nachyleniu powyżej 12° (20%)
użytków zielonych.
OCHRONA WODY
»
Ścieki komunalne nie mogą być odprowadzane bezpośrednio do wód powierzchniowych lub do ziemi.
z projektu polskiego Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich, wrzesień 2003
Programy rolnośrodowiskowe. W przypadku terenów rolnych zasadniczym
wymogiem stawianym przez potrzebę ochrony najcenniejszych walorów
przyrodniczych jest wymóg utrzymania dotychczasowej, najczęściej ekstensywnej
gospodarki rolnej, przeważnie koszenia lub wypasu. Działalność ta, w większości
przypadków jest obecnie nieopłacalna ekonomicznie, więc konieczność jej
utrzymania wiąże się z systemem płatności realizowanych poprzez
uczestnictwo w programach rolnośrodowiskowych. Płatności te powinny zachęcać
do takiego użytkowania rolniczego, które zapewni zachowanie wartości
przyrodniczych na terenach rolniczych, jednocześnie, chroniąc je przed
porzuceniem. W większości krajów jednak chronią one nie przed zarzuceniem użytkowania
lecz przed intensyfikacją gospodarki rolnej.
Programy te mają przeważnie charakter dobrowolnych umów zawieranych z
rolnikami zobowiązującymi się do realizacji określonych świadczeń. Dlatego
też nie rodzą konfliktów, będąc raczej przykładem konstruktywnej współpracy
użytkowników terenu i administracji ochrony przyrody. Płatności kalkulowane
są odrębnie dla każdego kraju członkowskiego Unii Europejskiej i dla każdego
rodzaju działalności, w taki sposób aby zrekompensować rolnikowi straty
wynikłe z ekstensywnego użytkowania gruntu, zrównoważyć poniesione koszty
oraz zachęcić do udziału w programach. Zachęty te są istotne, gdyż
powierzchnia użytków rolnych włączonych do programów rolnośrodowiskowych w
krajach 15tki wynosi 19,5% wszystkich użytków rolnych, choć w różnych
krajach jest zróżnicowana. Np. w Niemczech stanowi aż 38,9% wszystkich użytków
rolnych, w Austrii aż 67, 8%, a w Finlandii 86,9%! Najmniej w Grecji (0,6%)
Belgii (1,7%), Holandii (1,9%, Hiszpanii (2,9%) i Danii (3,9%). W całej Wspólnocie
Europejskiej podpisano dotychczas ponad 10 mln umów rolnośrodowiskowych
obejmujących kilkanaście procent producentów rolnych.
|