Andrzej Jermaczek, Paweł Pawlaczyk: Natura 2000 u progu - ochrona elementów europejskiego dziedzictwa przyrodniczego w Polsce

  

  

7.4. Popularne elementy planów ochrony i zarządzania

  

7.4.1. Analiza SWOT

  

Bardzo często stosowaną w pracach nad opracowaniem planów, programów i strategii metodą podsumowywania diagnozy stanu czegokolwiek - np. obiektu, obszaru, elementu przyrody, gałęzi gospodarki - jest zestawianie jego silnych stron, słabości, istniejących zewnętrznych szans (możliwości) oraz zewnętrznych zagrożeń. Od angielskich nazw tych czterech list (strenghts, weakness, oportunities, threats) zestawienie takie nazywa się analizą SWOT.

Silne i słabe strony to wewnętrzne, "dobre i złe" cechy badanego obiektu. W przypadku cennych obszarów przyrodniczych silną stroną jest to, co świadczy o ich walorach, bogactwie, wyjątkowości; słabą - przejawy degradacji, degeneracji, zniekształceń, sztucznego zubożenia.

Szanse i zagrożenia to zjawiska zachodzące w środowisku zewnętrznym, które mogą wpływać na rozpatrywany obiekt. Dla cennych obiektów przyrodniczych mogą to być np. powszechne, ekonomicznie indukowane procesy zmian w użytkowaniu ziemi, generalne zmiany poziomu wód gruntowych, klimatu, tendencje zmian świadomości społecznej, możliwości finansowania

Ten bardzo prosty schemat zestawienia jest równocześnie syntetyczny i przejrzysty. To właśnie dlatego jest stosowany bardzo szeroko w planowaniu, nie tylko w ochronie przyrody. 

  

Analiza SWOT - przykład: Wybrana populacja żółwia błotnego. 

Silne strony:  Słabe strony:
licząca ok. 30 osobników populacja żółwia błotnego, należąca do najliczniejszych w regionie (ok. 10% populacji regionalnej) słabe rozmnażanie się

proporcje płci zaburzone przez zbyt niską temperaturę inkubacji jaj
Szanse: Zagrożenia:
żółw jest powszechnie znanym, chronionym i zagrożonym gatunkiem, na którego ochronę łatwo uzyskać dotację zewnętrzną

istnienie Krajowego Programu Ochrony Żółwia		 wypłycanie się i wysychanie zbiornika wodnego

odpływ wody rowem melioracyjnym

tradycyjne miejsca lęgowe zalesione 3 lata temu

zacienienie miejsc lęgowych w wyniku wzrostu szpaleru nadbrzeżnych olch

penetracja ludzka miejsc lęgowych

procesy sukcesji, zarastania miejsc lęgowych

  

Znając treść analizy SWOT łatwo sprawdzić jakość planu ochrony czy zarządzania, programu czy strategii odnoszącej się do poddanego analizie elementu. Dobry plan to taki, który wykorzystuje i wzmacniają silne strony, poprawia słabe strony, wykorzystuje szanse, a minimalizuje zagrożenia.

  

Spis treści

Dalej