|
Andrzej Jermaczek, Paweł Pawlaczyk: Natura 2000 u progu - ochrona elementów europejskiego dziedzictwa przyrodniczego w Polsce |
|
|
1. Wstęp
1.1. Idea ochrony europejskiego dziedzictwa przyrodniczego
Jeśli przebywając w którymkolwiek z krajów Unii Europejskiej natkniemy się na żywe torfowiska wysokie, źródliska, lasy łęgowe czy murawy kserotermiczne, możemy być pewni, że objęto je skuteczną ochroną. Podobnie, jeśli gdziekolwiek w Unii znajdziemy stanowiska obuwika, sasanki otwartej, żółwia błotnego, kozioroga dębosza, miejsca gniazdowania puchacza, bociana czarnego czy orlika krzykliwego, wszędzie będą one objęte opieką i zabezpieczone przed przypadkowym bądź umyślnym zniszczeniem. Idea międzynarodowej współpracy w zakresie ochrony przyrody liczy w Europie już co najmniej ćwierć wieku. W roku 1979 w Bernie w Szwajcarii została ustanowiona Konwencja o ochronie dzikiej flory i fauny europejskiej oraz siedlisk przyrodniczych (Convention on the Conservation of European Wildlife and Natural Habitats). Weszła ona w życie w połowie roku 1982, natomiast Polska ratyfikowała ją 1 stycznia 1999, zobowiązując się do jej przestrzegania na swoim terytorium. Dziś wszystkie państwa członkowskie Unii obowiazuje przestrzeganie tzw. Dyrektyw. Kilka z nich, szczególnie tzw. Dyrektywa Siedliskowa i Dyrektywa Ptasia, dotyczą ochrony wspólnego dziedzictwa przyrodniczego, określając zakres działań legislacyjnych, ochronnych, kontrolnych i monitoringowych. Dla realizacji ich ustaleń powołano wprowadzany obecnie w życie we wszystkich krajach Unii, ukierunkowany na ochronę najcenniejszych walorów przyrodniczych, program Natura 2000. Jego realizacja i wdrożenie w naszym kraju stwarza szanse skutecznej ochrony przyrody jakiej dotychczas nie mieliśmy. Szanse te tworzą także obowiązujące w Unii standardy prawne, konsekwentna kontrola przestrzegania prawa, zasady ochrony przyrody, a także mechanizmy jej finansowania. We współczesnej Europie, obok poszanowania różnorodności kultur i języków, powszechną praktyką staje się także poszanowanie wspólnego dobra jakim jest nasza, europejska przyroda. Wyrazem tego poszanowania jest wspólna filozofia i wspólna praktyka ochrony przyrody i wiele wspólnie realizowanych przedsięwzięć. Znane powszechnie i odmieniane dziś w różnych językach hasło "przyroda nie zna granic" nabiera obecnie w Polsce nowego znaczenia, coraz częściej docierając do naszej świadomości. Proces wchodzenia do Unii Europejskiej, stopniowe poznawanie jej struktur i zasad funkcjonowania, uświadamia nam, że jesteśmy zarządcami znacznej części europejskiego bogactwa przyrodniczego. To jak będziemy tym bogactwem gospodarzyć, czy i jak zachowamy je dla przyszłych pokoleń, przestaje być naszą "prywatną", polską sprawą, staje się obiektem zainteresowania i wysiłków całej Europy. Dziś, stojąc na progu Europy musimy szybko nauczyć się po europejsku myśleć i działać. Także, a może przede wszystkim w ochronie przyrody. Bo przecież właśnie przyroda "nie zna granic". Opracowanie to powstało dzięki pomocy i inspiracji wielu Osób, między innymi Anny Bernackiej i Katarzyny Nowak, które przekazały nam swoje uwagi, wskazówki i materiały. Chcielibyśmy przede wszystkim podziękować Panu dr Przemysławowi Nawrockiemu oraz Panu dr hab. Wiesławowi Dembkowi, jako recenzentom tekstu, za cenne komentarze. Wszystkim serdecznie dziękujemy. Za wszelkie błędy i niedociągnięcia odpowiadamy sami.
|
|