SZLAKI LĄDOWE I WODNE  (cz.1 z 2)

Poruszanie się po szlakach turystycznych jest podstawowym sposobem poznawania naszego parku. Obecnie zapraszamy na 245 km oznakowanych w terenie szlaków lądowych – pieszych, rowerowych oraz ścieżek edukacyjnych. Trasom turystycznym towarzyszą urządzone miejsca odpoczynku – zadaszenia i ławy, wieże i platformy widokowe, kładki oraz pomosty. Wigierski Park Narodowy to także raj dla wodniaków. Jeziorem Wigry i rzeką Czarną Hańczą wiedzie jeden z najbardziej znanych w Polsce szlaków kajakowych.

Do wejścia na szlaki lądowe i wodne uprawnia karta wstępu do WPN-u. Dostępne są broszury wyczerpująco opisujące trasy i ścieżki edukacyjne. Polecamy również skorzystanie z obsługi licencjonowanego przewodnika.

Ścieżki edukacyjne

Ścieżki edukacyjne to oznakowane w terenie trasy, które pozwalają odkrywać to, czego sami nie dostrzegamy, co dotychczas często wydawało się nieciekawe i nieatrakcyjne. Są zazwyczaj krótkie i zamykają się w pętli z początkiem i końcem w tym samym miejscu. Na ścieżkach znajdują się tablice informacyjne i inne obiekty służące poznaniu prezentowanych zagadnień.

1. Ścieżka „LAS”, znaki zielone, 12 przystanków, długość 1,5 km, czas przejścia - 1 godzina. Rozpoczyna się przy siedzibie parku w Krzywem i początkowo prowadzi po drewnianych kładkach przez podmokły, liściasty las. Ścieżka wiedzie przez zróżnicowane zespoły leśne i wokół śródleśnego jeziorka Suchar I. Na trasie ustawiono tablice opisujące kilka typowych dla parku siedlisk leśnych, stanowisko archeologiczne z epoki kamienia, gady występujące w parku, owady gniazdujące w glinie oraz bartnictwo.

2. Ścieżka „SUCHARY”, znaki zielone, 7 przystanków, długość 2,5 km, czas przejścia - 2 godziny. Początek ścieżki znajduje się w odległości 400 m od siedziby parku w Krzywem. Ścieżka prowadzi wokół śródleśnych jezior (sucharów), przez lasy i torfowiska z charakterystycznymi roślinami i zwierzętami. Na trasie ścieżki można zobaczyć żeremia i zgryzy bobrowe, a przy odrobinie szczęścia bobry. Ścieżka została wyposażona w kładki przez tereny podmokłe, zadaszone miejsce odpoczynku oraz platformę widokową.

3. Ścieżka „JEZIORA”, znaki niebieskie, 11 przystanków, długość 5 km, czas przejścia - 3 godziny. Znajduje się koło Gawrych Rudy, nad Zatoką Słupiańską jeziora Wigry. Na trasie zobaczymy 3 jeziora: Wigry, Suchar Wielki i Długie. Poznamy etapy powstawania jeziora Wigry i historię nieistniejącej wsi Słupie.

4. Ścieżka „PŁAZY”, znaki zielone, 6 przystanków, długość 4,2 km, czas przejścia - 2,5 godziny. Znajduje się we wsi Rosochaty Róg. Na środkowym, półkilometrowym odcinku, przebiega wokół drobnych „oczek” wodnych specjalnie odtworzonych dla płazów. Wyposażona jest w 6 tablic informacyjnych oraz kładkę i pomost. Ścieżkę tę, podobnie jak pozostałe, można zwiedzać przez cały rok. Najlepszym jednak okresem do obserwacji płazów jest wiosna, kiedy zwierzęta te odbywają gody.

5. Ścieżka „PUSZCZA”, znaki żółte, 8 przystanków, długość 3,8 km, czas przejścia - 2 godziny. Początek ścieżki znajduje się w pobliżu mostu na rzece Czarna Hańcza we wsi Wysoki Most, położonej w południowo - wschodniej części parku. Idąc ścieżką, odkryjemy kilka tajemnic z historii Puszczy Augustowskiej oraz jej bogactwa przyrodniczego.

Szlaki piesze

W parku funkcjonują szlaki piesze należące do sieci Polskiego Towarzystwa Turystyczno - Krajoznawczego. Większość z nich jest dostępna także dla rowerzystów. Jeżeli dany odcinek szlaku nadaje się dla rowerów, wtedy na drogowskazie pojawia się symbol roweru. Jeżeli nie ma takiego znaku, to oznacza, że wprawdzie można jechać dalej rowerem, ale należy spodziewać się drogi trudnej do pokonania.

Uwaga! Na odcinkach szlaków prowadzących drewnianymi kładkami obowiązuje zakaz jazdy rowerem – należy prowadzić rower, poruszając się pieszo.

Znaki określające przebieg szlaków pieszych

Znak podstawowy	Początek szlaku	Znaki skrętu
Znak ostrzegawczy	Ścieżka edukacyjna	Dojście do punktu widokowego	Dojście do obiektu krajoznawczego

Przez teren parku przebiega fragment „Europejskiego dalekobieżnego szlaku pieszego E-11”. Docelowo miał on przebiegać z Amsterdamu do Rygi. Na terenie Polski ta międzynarodowa trasa wykorzystuje istniejące szlaki piesze PTTK. W związku z powyższym, szlak ten nie ma swoich własnych oznakowań i jednego koloru. Jeżeli dany szlak stanowi część trasy E-11, wtedy na grotach drogowskazów szlaków pojawia się symbol „E-11”. Na terenie WPN-u E-11 biegnie z Lipniaka do Starego Folwarku szlakiem czarnym, ze Starego Folwarku do uroczyska Węgzał szlakiem zielonym im. Antoniego Patli, od uroczyska Węgzał do Gremzdówki szlakiem niebieskim (dalej do Sejn). Trasa kończy się na polsko – litewskim przejściu granicznym w Ogrodnikach. Nie należy mylić trasy E-11 z międzynarodowym szlakiem rowerowym R11, który również przebiega przez teren Suwalszczyzny i WPN.

1. Szlak „Wokół Wigier” im. Antoniego Patli. Znaki zielone: Stary Folwark – Wigry – Mikołajewo – Jastrzęby – Bryzgiel – Gawrych Ruda – Leszczewek – Stary Folwark (50 km).

Na odcinku Stary Folwark – Węgzał szlak o randze międzynarodowej (9,7 km) – stanowi fragment trasy E-11.

Jest to główny i najchętniej odwiedzany szlak Wigierskiego Parku Narodowego. Wędrując dookoła perły suwalskich jezior, obejrzymy ze wszystkich stron leżący na dawnej wyspie pokamedulski zespół klasztorny w Wigrach – jeden z najcenniejszych zabytków Suwalszczyzny. Będzie też okazja podziwiania malowniczych zatok wigierskich oraz innych urokliwych jezior. Szlak przebiega przez malownicze tereny leśne i rolnicze, przecina urokliwą dolinę Czarnej Hańczy. Pokonamy moreny, wzgórza kemowe, tarasy rzeczne oraz zagłębienia wytopiskowe, wypełnione wodą lub torfem. Będziemy obcować z fascynującą przyrodą. Wędrówkę szlakiem można wzbogacić, przemierzając znajdujące się w bliskim sąsiedztwie ścieżki edukacyjne: „Płazy” w Rosochatym Rogu i „Jeziora” w okolicach Słupia. Na trasie szlaku: pokamedulski zespół klasztorny oraz Muzeum Wigier w Starym Folwarku. Szczególnie piękne widoki można podziwiać z wież widokowych w Starym Folwarku, Kruszniku, Bryzglu i Gawrych Rudzie.

Szlak chętnie odwiedzany przez rowerzystów (chętniej niż przez pieszych), choć w niektórych miejscach trudny do pokonania rowerem. Trasa jednodniowa dla nieobciążonych rowerów. Odcinki prowadzące po drogach leśnych bardzo dobre dla narciarzy.

2. Szlak „Z Wigierskiego Parku Narodowego po Puszczę Romincką”. Znaki żółte: Krzywe – Kaletnik – Leszczewo – Smolniki – Żytkiejmy (61,3 km).

W parku znajduje się początkowy odcinek szlaku: Krzywe – Kaletnik (17,5 km).

Jest to najdłuższy szlak pieszy Pojezierza Zachodniosuwalskiego. Przecina on północną Suwalszczyznę z południowego wschodu na północny zachód: od północno-zachodnich zakątków Wigierskiego Parku Narodowego, przez północne fragmenty Suwalskiego Parku Krajobrazowego, po przedpola Puszczy Rominckiej.

Na terenie parku prawie cały czas szlak biegnie przez las. Kilkakrotnie przecina małe rzeki, jak Kamionka czy Wiatrołuża. Miejscami wije się pomiędzy niewielkimi, śródleśnymi jeziorkami o wdzięcznych nazwach: Wądołek, Samle, Gałęziste. W niewielkiej odległości za pierwszym mostkiem na rzece Wiatrołuży, po prawej stronie drogi, stoi drewniany krzyż prawosławny (prawdopodobnie jest to miejsce pochówku rosyjskich żołnierzy z okresu I wojny światowej). W Kaletniku warto odwiedzić neoklasycystyczny kościół (1929-39) wraz z przylegającym do niego cmentarzem i czterema kapliczkami z pierwszej połowy XIX w.

Na odcinku między Kamionką i Gałęzistym szlak jest trudny dla rowerzystów.

3. Szlak „Nad sucharami”. Znaki zielone: Krzywe – Leszczewo – Krzywe (7,2 km).

Krótki szlak okrężny, zaczyna się i kończy się koło siedziby WPN-u w Krzywem. Trasa daje możliwość zapoznania się z niemal wszystkimi krajobrazami parku, pokazując zróżnicowane lasy, śródleśne jeziorka zwane sucharami, otwarte krajobrazy wsi. Rzeźba terenu w niektórych miejscach przypomina tereny podgórskie. Atrakcyjność szlaku podnosi jego sprzężenie ze ścieżkami edukacyjnymi „Las” i „Suchary". We wsi Leszczewo atrakcją jest gospodarstwo państwa Milewskich, które w czerwcu 1999 roku odwiedził Papież Jan Paweł II.

Trasę można pokonać rowerem, utrudnieniami są liczne wzniesienia. To także wyśmienity szlak narciarski.

4. Szlak „Śladami Lityńskiego”. Znaki czerwone: Krzywe – Leszczewek – Stary Folwark (8 km).

Szlak łączy siedzibę Wigierskiego Parku Narodowego z Muzeum Wigier w Starym Folwarku. Jego nazwa jest związana z Alfredem Lityńskim (1880-1945), wybitnym hydrobiologiem, który kierował Stacją Hydrobiologiczną w Starym Folwarku, placówką z wielkim dorobkiem naukowym, działającą nad Wigrami do 1939 roku.

Trasa bardzo atrakcyjna krajobrazowo i przyrodniczo. Spotkamy na niej wspaniałe lasy, ze starymi drzewami. Warto nieco odejść od szlaku, by zobaczyć zgrupowanie wyjątkowo okazałych modrzewi. Pod Leszczewkiem uwagę zwraca urokliwe śródleśne torfowisko. Dalej podziwiać będziemy wspaniałe widoki na jeziora Leszczewek i Wigry oraz pokamedulski zespół klasztorny w Wigrach.

Na dwóch odcinkach leśnych szlak uznaje się za trudny dla rowerzystów.

5. Szlak „Znad Wigier do Cmentarzyska Jaćwingów”. Znaki czarne: Stary Folwark – Leszczewo – Nowa Wieś – Lipniak – Szwajcaria (19,5 km).

W parku znajduje się początkowy odcinek szlaku: Stary Folwark – Leszczewo – Nowa Wieś (9,2 km). Na całym odcinku szlak o randze międzynarodowej – stanowi fragment trasy E-11.

Jest to trasa o cennych walorach poznawczych, krajobrazowych i rekreacyjnych. Ukazuje bogatą rzeźbę polodowcową północnej części Wigierskiego Parku Narodowego: mocno sfalowane wyniesienia morenowe, doliny rzek: Kamionki, Maniówki i Szwajcarii (nazwa górnego biegu Kamionki), niecki kilku malowniczych jezior w otoczeniu najdalej na północ wysuniętych krańców Puszczy Augustowskiej i dorodnych lasów okolic Suwałk. Na prawie 4,5-kilometrowym odcinku przemierza się lasy parku – zróżnicowane pod względem składu gatunkowego, struktury i wieku. W Nowej Wsi znajduje się platforma widokowa.

Szlak dostępny dla rowerzystów, jednak niektóre odcinki leśne są trudne po pokonania.

6. Szlak „Od Suwałk nad Jeziora Huciańskie i Blizno”. Znaki niebieskie: Suwałki – Mała Huta – Krzywe – Gawrych Ruda – Ateny – Danowskie (38,9 km).

Przez teren parku prowadzi odcinek Mała Huta – Krzywe – Gawrych Ruda (14 km).

Trasa stanowi połączenie szlaków wigierskich z augustowskimi. W rejonie Krzywego malownicze fragmenty lasów WPN-u, potem dolina Czarnej Hańczy, pejzaż moreny dennej koło Sobolewa, głęboko wcięta w morenowe utwory rynna jeziora Staw. W drugiej części trasy ładne fragmenty leśne Puszczy Augustowskiej (malownicze stare drzewostany).

Odcinek między Sobolewem i Gawrych Rudą trudny dla rowerzystów

7. Szlak „Po pagórkach sejneńskich”. Znaki niebieskie: Uroczysko Węgzał – Maćkowa Ruda – Buda Ruska – Wysoki Most – Jeziorki – Karolin – Wierśnie – Giby – Sejny (35 km).

Na odcinku Węgzał – Giby szlak o randze międzynarodowej (25,5 km) – stanowi fragment trasy E-11. W parku znajduje się początkowy odcinek szlaku: Węgzał – Maćkowa Ruda – Wysoki Most – Gremzdówka (8 km).

Szlak rozpoczyna się w lesie na wschodnim brzegu jeziora Wigry. Łączy trasy nadwigierskie z Sejneńszczyzną. Biegnie przez piękne bory Wigierskiego Parku Narodowego. Liczne pagórki urozmaicają wędrówkę. W Wysokim Moście przecina Czarną Hańczę i łączy się z innymi szlakami Wigierskiego Parku Narodowego. Dalej mija ciąg jezior w okolicy wsi Jeziorki, połączonych rzeczką Gremzdówką wpadającą do Czarnej Hańczy. Na trasie dawne świątynie staroobrzędowców – w Karolinie i Gibach, obecnie kościoły katolickie. W Gibach miejsce pamięci narodowej poświęcone ofiarom obławy augustowskiej z 1945 roku. Po drodze przeplatają się jeziora i lasy i tak aż do samych Sejn.

Na całej długości szlak wyśmienicie nadaje się do turystyki rowerowej. Zimą można podróżować na nartach biegowych. Dużo jezior po drodze daje możliwość schłodzenia się podczas upalnego lata.

8. Szlak „Nad Czarną Hańczą”. Znaki czerwone: Wysoki Most – Sarnetki – Wysoki Most (14 km).

Ten krótki, okrężny szlak pozwala na poznanie najpiękniejszych fragmentów środkowego biegu Czarnej Hańczy. Przebiega w większości przez tereny leśne. Na trasie również puszczańskie wsie – Sarnetki i Studziany Las, a w nich pozostałości tradycyjnego budownictwa drewnianego. Na zachód od zabudowań Sarnetek znajdują się podmokłe, źródliskowe łąki. Rośnie tu wiele rzadkich, zagrożonych i chronionych gatunków, m. in.: kruszczyk błotny, rosiczki, storczyki z rodzaju kukułka, turzyca bagienna i wełnianka delikatna. Osobliwością jest tu także występowanie skalnicy torfowiskowej, gatunku należącego do kategorii roślin wymierających w Polsce.

Szlak w całości przejezdny dla nieobciążonych rowerów. Zimą nadaje się do turystyki narciarskiej. Samochód można zostawić przy leśniczówce w Wysokim Moście.

9. Szlak „Na Dziewiętnasty Kilometr”. Znaki czarne: Wysoki Most – Dziewiętnasty Kilometr (2,7 km).

Krótki szlak łącznikowy umożliwiający skrócenie wycieczki czerwonym szlakiem opisywanym powyżej. Pętla Wysoki Most – Dziewiętnasty Kilometr (znaki czarne) – Bindużka – Wysoki Most (znaki czerwone) ma 6,5 km. Dziewiętnasty Kilometr to śródleśna polana, na której składowano i ładowano wycięte drzewa na wagony kolejki leśnej. Stąd inna nazwa tego miejsca – składnica. Kolejka wąskotorowa przyjeżdżała z oddalonego o 19 kilometrów Płociczna. Do dzisiaj pozostały jedynie ślady torowiska, a szyn i podkładów już nie ma.

Szlak bardzo łatwy, „piknikowy”. Dobry na wycieczki rodzinne.

10. Szlak „Znad Wigier do Blizna”. Znaki czerwone: Krusznik – Monkinie – Danowskie (8 km).

Szlak łączący szlaki wigierskie z augustowskimi. Pozwala zobaczyć największe w parku partie starodrzewów sosnowych. W Monkiniach ciekawe przykłady budownictwa drewnianego – chaty i kościół. Zbaczając z trasy szlaku przy leśniczówce w Kruszniku i idąc drogą wzdłuż ściany lasu ok. 500 m, dochodzi się do końcowego przystanku „Zielona Karczma” Wigierskiej Kolejki Wąskotorowej. We wsi Danowskie dobrze zagospodarowane kąpielisko nad jeziorem Blizno.

Szlak dobry dla rowerzystów, poza nadbrzeżnym odcinkiem przy jeziorze Blizno, który można ominąć utwardzoną drogą.

11. Szlak „Od doliny Blizny do Czarnej Hańczy i Kanału Augustowskiego”. Znaki żółte: Augustów – Strękowizna – Danowskie – Tobołowo – Sarnetki – Głęboki Bród – Frącki, Okółek – Dworczysko – Rygol – Mikaszówka (61,9 km).

Przez park i jego okolice przebiega odcinek Danowskie – Tobołowo – Sarnetki (12 km).

Szlak prowadzi głównie przez Puszczę Augustowską, wynurzając się we wsiach letniskowych, aby dać odpocząć i zadumać się turyście nad pięknem przebytej trasy. Poprowadzono go ogólnodostępnymi drogami o dobrej nawierzchni, głównie w otulinie i w granicach WPN-u. We wsiach Danowskie i Sarnetki łączy się z systemem szlaków Wigierskiego Parku Narodowego.

Odnotowania wymaga zasadnicza zmiana przebiegu szlaku dokonana w 2008 roku na odcinku, który wpisany jest w sieć szlaków WPN-u (Danowskie – Tobołowo – Sarnetki).
Trasa bardzo łatwa zarówno dla turystyki pieszej i rowerowej. Rowerem można przejechać cały odcinek w jeden dzień. Wędrówkę pieszą i narciarską należy podzielić na etapy.

12. Szlaki łącznikowe znakowane czarnym kolorem

W dolinę Czarnej Hańczy od północy: Sobolewo II – Łąkowa Droga – Kładka na Czarnej Hańczy (1,7 km). Łączy szlak niebieski: Suwałki – Danowskie we wsi Sobolewo ze szlakiem zielonym „Wokół Wigier” po północnej stronie doliny Czarnej Hańczy.

W dolinę Czarnej Hańczy od południa: Sobolewo I – Bielańska Droga – kładka na Czarnej Hańczy (1,5 km). Podobnie jak poprzedni, łączy szlak niebieski z zielonym, tym razem po południowej stronie doliny Czarnej Hańczy. Oba szlaki mają za zadanie umożliwienie szybkiego dotarcia i powrotu z systemu kładek przecinających obszar ochrony ścisłej „Czarna Hańcza”.

Nad jezioro Staw: Płociczno PKP – Płociczno (2,6 km). Krótki szlak dojściowy (poza terenem parku) łączący stację kolejową z niebieskim szlakiem Suwałki – Danowskie.

Ciąg dalszy opisu szlaków ►